کاربرد هوش مصنوعی‌ برای محققین و پژوهشگران دانشگاهی

هوش مصنوعی‌ برای محققین و پژوهشگران

این روزها واژه هوش مصنوعی و ابزار پر سر و صدای شرکت Open AI یعنی چت جی پی تی (Chat GPT) حسابی بر سر زبون ها افتاده. قضیه اینجا باحالتر میشه که این چت بات سر از تحلیل و تفسیر در حوزه‌های علمی و پژوهشی در میاره جوری که واکنش خیلی از محققین و حتی مجلات علمی پژوهشی رو به دنبال داشته. این تکنولوژی تسریع کننده جوری داره میان کاربرانش بخصوص محققین و پژوهشگران جا باز میکنه که برخی از مجلات علمی سریعا برای استفاده از این چت بات و ابزارهای مشابه اون در روند کارهای تحقیقاتی و پژوهشی یه سری خط مشی و قوانین رو منتشر کردن. میشه گفت تا حدودی این نگرانی‌ها و خط مشی‌ها میتونه متاثر از این زمزمه باشه که هوش مصنوعی میتونه توی خیلی کارها جایگزین انسان بشه. چرا؟ چون با عملکرد و سرعت بالایی میتونه خیلی از وظایف رو انجام بده. البته همش به این دلیل نیست چون بحث محدودیت‌ها و ناتوانی‌های ابزار‌های هوش مصنوعی هم مد نظره. به هر حال کاری به این صحبت‌ها نداریم و نمیشه برای موضوعی به این گستردگی نظری داد که آقا این روند میتونه خطری باشه یا نباشه یا چیزای دیگه. ولی خوب اگه بخوایم زاویه دوربین فکر و نگاه به این قضیه رو یه کم عوض کنیم و به قول معروف اندکی مثبت بهش نگاه کنیم، میشه گفت این تکنولوژی در کنار نگرانی‌هایی که با خودش به همراه داره میتونه یه نقش تسریع کننده مفید رو داشته باشه. بخصوص برای محققین و پژوهشگرانی که کارهای علمی انجام میدن. هدف این مقاله هم همینه که ببینیم این هوش مصنوعی همه چی بلد رو به توسعه چه کاربردی برای کارهای تحقیقاتی داره و تا چه اندازه میتونه به پژوهشگران کمک کنه.

چت جی پی تی تو چه کارهایی میتونه کمک کار محققین باشه؟

یه سری از پژوهشگران اومدن یه مقاله علمی رو اخیرا منتشر کردن و به بررسی عملکرد هوش مصنوعی پرداختن. گرچه ابزارهای هوش مصنوعی متعددی برای انجام کارهای علمی به راه افتاده ولی این مقاله‌ی علمی منحصرا درباره عملکرد چت جی پی تی نوشته شده. در قسمتی از این کار علمی محققین از چت جی پی تی درخواست کردن که خلاصه‌ای از مقدمه، روش کار، یافته های اصلی و همچنین نتیجه‌گیری یک مقاله علمی که اونو مشخص کرده بودن براش ارائه بده و در نهایت با دو مقاله دیگه در همون حوزه مقایسه کنه. در ضمن پژوهشگران دو مقاله علمی دیگه رو هم دقیقا مشخص کرده بودن که چه مقالاتی هستن. در نهایت چت بات معروف شرکت Open AI تونست به طور قابل قبولی کاری که ازش خواستن رو انجام بده. شاید الان با خودتون بگید خوب این کار که خیلی کار خفنی محسوب نمیشه که چی مثلا؟ ولی اگه دستی بر آتش نوشتن کارهای علمی و دانشگاهی داشته باشید یا خودتون پژوهشگر باشید میدونید که مرور تحقیقات انجام شده در یک حوزه خاص چقدر میتونه چالش برانگیز و زمان بر باشه، به خصوص وقتی که قرار باشه با مرور کردن تحقیقات خلاصه‌ای از اون ها هم نوشته بشه. به هر حال این تحقیق علمی پیشنهاد میکنه که این چت بات میتونه به محققین در روند مرور تحقیقات، نوشتن خلاصه ای از نتیجه‌‌گیری اون‌ها و مشخص کردن موارد مهمی که پژوهشگران به عنوان موارد عدم اطمینان توی کارشون ازش سخن گفتن کمک کنه. به علاوه چت جی پی تی میتونه در روند نوشتن یه کار علمی، به تهیه پیش نویس اولیه مقاله و ارائه پیشنهاد برای نوشتن عنوان مقاله مورد نظر نیز به محققین کمک کنه. همینطور این ابزار هوش مصنوعی میتونه برای ساختار کلی مقاله پیشنهاداتی رو ارائه بده و توضیح بده که چه تکنیک‌هایی برای تحلیل آماری داده‌های مقاله مورد نیازه. اما با این حال قرار نیست از این چت بات انتظار لقمه آماده رو داشته باشید. چون به هر حال عملکرد این چت بات در برخی از ابعاد میتونه محدودیت‌هایی داشته باشه. برا مثال این چت بات نمیتونه برای نوشتن و بازنویسی متون و کارهای علمی که نیازمند دقت و ظرافت بالایی برای نوشتن هست مثل متاآنالایزها و مرورهای سیستماتیک، بی نقص و مستقل عمل کنه و حتما باید در کنار اون متخصص انسانی اون حوزه کار رو بررسی کنه. بنابراین این چت بات همونطور که از هدف پیدایش اولیه‌اش پیداست همانند یه دستیار باید به کار گرفته بشه که در ادامه بیشتر در اینباره صحبت می کنیم.

محدودیت‌هایی چت جی پی تی برای انجام کارهای علمی چیه؟

قبل از اینکه به این بحث بپردازیم لازمه یه نکته رو همین اول کار بگم. ممکنه وقتی شما دارید این مقاله رو میخونید خیلی از این محدودیت ها مرتفع شده باشه یا درصد خطای کار توسط این ابزار هوش مصنوعی با بهینه تر شدن عملکرد اون کمتر شده باشه. یادتون نره که این مقاله رو من بر اساس گفته‌های یک منبع علمی دارم براتون می‌نویسم. بنابراین هر زمانی که دارین این مطلب رو میخونید از آینه بغل ذهن‌تون به تغییرات این تکنولوژی و سرعت توسعه اون یه نیم نگاهی هم بندازید. زیرا که اوضاع همینجوری نمیمونه همیشه. خوب این تحقیق میگه که چت جی پی تی نمیتونه در نوشتن کارهای علمی جایگزین انسان بشه چون در بحث خلاقیت و تفکر نقادانه محدودیت‌هایی داره. جالبه که محققین به چشم انداز رو به توسعه این ابزار هم اشاره میکنن و میگن که آقا در آینده این ابزار میتونه پیشرفت‌های چشمگیری در این زمینه‌ها داشته باشه. ولی توصیه میکنن که بهتره خروجی کار این ابزار با اصلاح و بهبود یک متخصص انسانی همراه باشه. از محدودیت‌های دیگه استفاده از هوش مصنوعی چت جی پی تی بحث ملاحظات اخلاقی در کارهای پژوهشی هستش. این بحث بسیار گسترده‌ست که بخوایم در موردش مفصل توضیح بدیم ولی چنین محدودیتی میتونه یک کار علمی رو با چالش‌های اساسی رو به رو کنه. برای جلوگیری از وقوع چنین مواردی حتما باید متون و منابع ارائه شده توسط این چت بات به کمک یه متخصص انسانی با دقت بررسی و اصلاح بشه. که باز این مورد، نقش وجود یه متخصص انسانی برای نظارت و اصلاح بر کار این ابزار رو پر رنگ‌تر میکنه. مورد مهم بعدی اینه که این مقاله علمی، چت جی پی تی رو برای خلاصه کردن و نوشتن یک مقاله در حوزه علوم پزشکی به کار گرفته بود. بنابراین مواردی که این منبع علمی مشخص کرده رو نمیشه با قاطعیت به شاخه‌های علمی دیگه هم تعمیم بدیم. بنابراین کاربرد این چت بات برای کمک به نوشتن یه مقاله علمی در حوزه‌های غیر از علوم پزشکی نیازمند بررسی توسط متخصصین حوزه‌های مختلف هستش. (شاید یکی از اون متخصصین خود شمایی باشی که داره این مقاله رو از وبسایت ابزارهای هوش مصنوعی مطالعه میکنه). علاوه بر تمامی موارد گفته شده توسط این منبع علمی، به نکته‌ای که در ابتدای کار بهش اشاره کردم هم باید دقت کرد. اونم اینه که اگه شما یک محقق هستین و قبل از خوندن این مطلب یا بعد از خوندن اون تصمیم گرفتین برای نوشتن مقاله علمی خودتون از هوش مصنوعی چت جی پی تی یا هر ابزار دیگه‌ای استفاده کنید، حتما خط مشی و دستورالعمل‌های مجله‌ای که قصد ارسال مقاله به اون رو دارید رو با دقت مطالعه کنید. بسیاری از مجلات علمی در این‌باره قوانین و مقرراتی رو تنظیم کردن که شما با مراجعه به وبسایت اون‌ها میتونید این قوانین و مقررات رو ببینید. به هر حال نوشتن یک کار علمی مسئولیت بزرگی برای نویسنده‌گان اون به همراه داره و اگه شخصی بخواد از این ابزارها استفاده کنه مطمئنا نتیجه نهایی کار هر چی که باشه مسئولیت کل کار بر عهده نویسنده یا نویسندگان مسئول اون کار علمی خواهد بود.

سخن پایانی

چه بخوایم چه نخوایم هوش مصنوعی داره در همه‌ی ابعاد زندگی ما تحولات عظیمی رو ایجاد میکنه. حوزه علم و پژوهش نیز مستثنا از تاثیرات و پیشرفت‌های این تکنولوژی نخواهد بود. از پیشرفت و برطرف شدن محدودیت‌های فعلی این تکنولوژی هم نمیشه صراحتا سخنی به زبان آورد. شاید برخی از ناتوانی‌های امروزی که به این تکنولوژی نسبت می‌دن در آینده با پیشرفت‌های بیشتر و بهینه‌تر برطرف و یا کمتر بشه. همون طوری که حتما مطلع هستین در مدت زمان کوتاهی نسخه‌های دیگه چت جی پی تی که پیشرفته‌تر هستن توسط شرکت سازنده به میدون اومده. قطعا در آینده ابزارهای دیگه با عملکردهای بهینه و متفاوت توسط شرکت‌های تکنولوژی محور مختلف هم میان وسط گود. توی این مطلب سعی کردم موارد مهمی درباره استفاده از هوش مصنوعی چت جی پی تی برای اهداف علمی و پژوهشی رو بر اساس یه منبع علمی با شما به اشتراک بزارم. قطعا یه کار علمی نمیتونه همه‌ی ابعاد از جمله کاربردها و محدودیت‌های یک موضوع رو پوشش بده و در آینده ممکنه کارهای علمی دیگه‌ای منتشر بشن که نظراتی متفاوت و یا همراستا با این کار علمی داشته باشن. بنابراین این مطلب صرفا یک نگاه بی‌طرفانه در حوزه کاربرد هوش مصنوعی برای کارهای علمی و دانشگاهی بود و به هیچ عنوان توصیه به استفاده و یا عدم استفاده از این چت بات برای کارهای علمی نیستش. امیدوارم که این محتوا برای شمایی که به هوش مصنوعی و کاربردهاش علاقه‌مند و کنجکاو هستی مفید بوده باشه.

منبع علمی:

Salvagno, M., Taccone, F. S., & Gerli, A. G. (2023). Can artificial intelligence help for scientific writing?. Critical care, 27(1), 1-5.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

error: